शब्दांच्या जाती

मराठी व्याकरणातील शब्दांचे ८ मुख्य प्रकार आणि त्यांचे कार्य समजून घेण्यासाठी एक संवादी अनुभव.

परिचय

मराठी भाषेत वाक्यात येणाऱ्या शब्दांच्या कार्यावरून त्यांचे ८ प्रकार मानले जातात. यांचे वर्गीकरण प्रामुख्याने दोन गटांत केले जाते: विकारी (ज्यांच्यात बदल होतो) आणि अविकारी (ज्यांच्यात बदल होत नाही).

बाजूच्या आलेखामध्ये (Chart) या वर्गीकरणावर क्लिक करून खालील माहिती फिल्टर करा.

४

विकारी जाती (सव्यय)

लिंग/वचनानुसार बदलणारे

४

अविकारी जाती (अव्यय)

कधीही न बदलणारे

शब्दांचे वर्गीकरण (Category Visualization)

विभागावर क्लिक करून माहिती मिळवा

सविस्तर माहिती (Detail Explorer)

खालील कार्ड्स शब्दांच्या प्रत्येक जातीची व्याख्या आणि उदाहरणे दर्शवतात. 'विकारी' किंवा 'अविकारी' बटणे वापरून वर्गीकरण करा.

🔬 वाक्य प्रयोगशाळा (Syntax Lab)

खालीलपैकी शब्दाची जात निवडा. उजवीकडील वाक्यात ती जात कशा प्रकारे वापरली आहे ते हायलाईट झालेले दिसेल.

सारांश तक्ता (Summary Table)

क्र.	शब्दाची जात	प्रकार	कार्य	उदाहरणे

शब्दांच्या जाती - मराठी व्याकरण अभ्यास

Source: Shabdanchya_Jati.md

प्रजासत्ताक दिन: दर्जेदार भाषण

 

प्रजासत्ताक दिन: पाचवे दर्जेदार भाषण

१. "दे सलामी या तिरंग्याला, ज्यामुळे तुझी शान आहे, हा ध्वज नेहमी उंच राहू दे, जोपर्यंत तुझ्यात प्राण आहे!" सर्वांना प्रजासत्ताक दिनाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा.

२. आज आपण सर्वजण अशा एका महान देशाचे नागरिक म्हणून येथे जमलो आहोत, जो जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आहे.

३. २६ जानेवारी १९५० रोजी आपल्या देशाला मिळालेले संविधान हे केवळ एक पुस्तक नसून, ते भारतीयांच्या हक्कांचे आणि स्वाभिमानाचे कवच आहे.

४. थोर क्रांतीकारक आणि शहीद जवानांच्या बलिदानाने आपल्याला स्वातंत्र्य मिळाले, पण त्या स्वातंत्र्याला शिस्त आणि दिशा देण्याचे काम संविधानाने केले.

५. आजच्या दिवशी आपण डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि संविधान समितीतील सर्व सदस्यांचे आभार मानले पाहिजेत ज्यांनी आपल्याला हे महान विचार दिले.

६. आपला भारत देश आज तंत्रज्ञान, विज्ञान आणि क्रीडा क्षेत्रात जगाशी स्पर्धा करत आहे, ही आपल्या प्रजासत्ताकाची मोठी उपलब्धी आहे.

७. खरी देशभक्ती म्हणजे केवळ झेंडा वंदन करणे नव्हे, तर रस्ते स्वच्छ ठेवणे, पाणी वाचवणे आणि कायद्याचे पालन करणे ही सुद्धा आहे.

८. आपण तरुण पिढीने हे लक्षात ठेवले पाहिजे की, "देशाकडून आपल्याला काय मिळते?" यापेक्षा "आपण देशाला काय देऊ शकतो?" हे जास्त महत्त्वाचे आहे.

९. चला, आज आपण प्रतिज्ञा करूया की आपण सर्व भेदभाव विसरून एकजुटीने राहू आणि भारताला एक महान राष्ट्र बनवू.

१०. शेवटी मी माझ्या वाणीला पूर्णविराम देताना इतकेच म्हणेन— "नसानसात भारत आहे, श्वासाश्वासात तिरंगा आहे, मस्तक माझे तिथेच नतमस्तक, जिथे माझा भारत देश आहे!"

वंदे मातरम्! जय हिंद!

प्रजासत्ताक दिन: प्रभावी भाषण

 

प्रजासत्ताक दिन: प्रभावी भाषण

१. "ज्या भूमीवर जन्मलो आम्ही, तिचे पांग फेडूया, प्राण पणाला लावून आम्ही, तिरंगा उंच धरूया!" सर्वांना प्रजासत्ताक दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

२. आज २६ जानेवारी, आपल्या भारताचा ७६ वा प्रजासत्ताक दिन. हा दिवस प्रत्येक भारतीयासाठी शौर्य आणि धैर्याचे प्रतीक आहे.

३. आजच्या दिवशी आपल्या देशाला संविधान लाभले, ज्यामुळे आपण खऱ्या अर्थाने स्वतंत्र झालो आणि जनतेचे राज्य सुरू झाले.

४. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दिलेल्या या संविधानामुळेच आज भारतातील सामान्य माणसाला मतदानाचा आणि विकासाचा अधिकार मिळाला आहे.

५. आपला तिरंगा ध्वज आपल्याला तीन संदेश देतो: शौर्य, शांतता आणि समृद्धी. हा ध्वज सदैव उंच फडकवत ठेवणे ही आपली जबाबदारी आहे.

६. केवळ भाषणे करून देशभक्ती सिद्ध होत नाही, तर आपण पाळलेले नियम आणि आपली शिस्त हीच खरी देशभक्ती आहे.

७. देशाला सामर्थ्यवान बनवण्यासाठी आपण सुशिक्षित आणि सुसंस्कारी होणे खूप गरजेचे आहे.

८. आज आपण शपथ घेऊया की, आपण आपल्या देशाला कचरामुक्त, व्यसनमुक्त आणि हिंसामुक्त करूया.

९. आपल्या देशाच्या जडणघडणीत योगदान देणाऱ्या प्रत्येक महापुरुषाला आणि सीमेवर लढणाऱ्या जवानाला माझे कोटी कोटी प्रणाम.

१०. भाषणाचा शेवट करताना एवढेच सांगेन— "बलसागर भारत होवो, विश्वात शोभुनी राहो!"

भारत माता की जय! इंकलाब जिंदाबाद!

प्रजासत्ताक दिन: प्रेरणादायी भाषण

 

प्रजासत्ताक दिन:  प्रेरणादायी भाषण

१. "उत्सव हा स्वातंत्र्याचा, उत्सव हा लोकशाहीचा!" उपस्थित सर्वांना माझ्याकडून प्रजासत्ताक दिनाच्या खूप खूप शुभेच्छा.

२. आज आपण सर्वजण भारताचा राष्ट्रीय सण साजरा करण्यासाठी येथे एकत्र आलो आहोत.

३. २६ जानेवारी १९५० हा तो सुवर्णदिवस आहे, ज्या दिवशी भारताने स्वतःचे नियम, स्वतःचे कायदे म्हणजेच आपले 'संविधान' स्वीकारले.

४. जगात अनेक देश आहेत, पण भारतासारखी 'विविधतेत एकता' जपणारी लोकशाही जगात कुठेही नाही.

५. या संविधानामुळेच आज आपल्या देशात प्रत्येक व्यक्तीला समान हक्क आणि सन्मानाने जगण्याची संधी मिळाली आहे.

६. आपण त्या शूर स्वातंत्र्यसैनिकांचे ऋणी आहोत, ज्यांच्या संघर्षामुळे आज आपण एका प्रजासत्ताक देशात श्वास घेत आहोत.

७. देशाला केवळ सीमेवर लढणारे सैनिकच महान बनवत नाहीत, तर प्रामाणिकपणे काम करणारा शेतकरी आणि कष्टकरी नागरिकही महान बनवतो.

८. आपल्याला जर भारत देशाला 'विश्वगुरु' बनवायचे असेल, तर आपल्याला आपल्या संविधानाचा आणि नियमांचा आदर करावा लागेल.

९. भ्रष्टाचार, प्रदूषण आणि अस्वच्छता यांसारख्या समस्यांना दूर करणे हीच आपली आजच्या काळातील खरी देशभक्ती ठरेल.

१०. शेवटी मी काही ओळींनी माझे भाषण संपवतो— "तिरंगा आमचा मान आहे, तिरंगा आमची शान आहे, अभिमानाने सांगतो जगाला, भारत आमचा प्राण आहे!"

जय हिंद! जय भारत!

प्रजासत्ताक दिन: प्रभावी भाषण

 

प्रजासत्ताक दिन: प्रभावी भाषण

१. 'मंगल देशा, पवित्र देशा, महाराष्ट्र देशा, प्रणाम घ्यावा माझा हा श्रीमहाराष्ट्र देशा!' सर्वांना प्रजासत्ताक दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

२. आज २६ जानेवारी... संपूर्ण भारत देश अतिशय उत्साहात आपला ७६ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा करत आहे.

३. ही केवळ एक तारीख नसून, प्रत्येक भारतीयासाठी स्वाभिमान आणि अभिमानाचा सोहळा आहे.

४. २६ जानेवारी १९५० रोजी आपल्या देशात 'संविधानाचे' राज्य सुरू झाले आणि भारत एक सार्वभौम राष्ट्र बनले.

५. हे संविधान लिहिण्याचे महान कार्य डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी केले, ज्यांनी आपल्याला समता, बंधुता आणि न्यायाची शिकवण दिली.

६. आजचा दिवस त्या वीर जवानांना स्मरण्याचा आहे, जे सीमेवर रात्रंदिवस पहारा देऊन आपले रक्षण करतात.

७. लोकशाही म्हणजे केवळ मतदान करणे नव्हे, तर आपल्या देशाच्या प्रगतीत योगदान देणे ही देखील आपली जबाबदारी आहे.

८. आपण जात, धर्म आणि पंथ विसरून 'प्रथम भारतीय' म्हणून एकत्र राहणे, हीच खरी देशसेवा आहे.

९. चला तर मग, आजच्या या मंगल दिनी आपण भारताला स्वच्छ, समृद्ध आणि सामर्थ्यवान बनवण्याचा संकल्प करूया.

१०. जाता जाता एवढेच म्हणेन— "न विसरू कधी त्या वीरांना, ज्यांनी देशासाठी प्राण दिले, आणि संविधानाच्या जोरावर आपण, स्वतंत्र भारताचे स्वप्न पाहिले."

भारत माता की जय! वंदे मातरम्!

प्रजासत्ताक दिन: १० ओळींचे भाषण -1

प्रजासत्ताक दिन: १० ओळींचे भाषण

१. सन्माननीय व्यासपीठ, वंदनीय गुरुजनवर्ग आणि माझ्या देशबांधवांना माझा नमस्कार!

२. आज २६ जानेवारी, आपला प्रजासत्ताक दिन. हा भारताचा एक अत्यंत महत्त्वाचा राष्ट्रीय सण आहे.

३. १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र झाला, पण खऱ्या अर्थाने भारताचे संविधान २६ जानेवारी १९५० रोजी लागू झाले.

४. आजच्या दिवशी आपला भारत देश एक 'प्रजासत्ताक राष्ट्र' बनला आणि देशाला स्वतःची राज्यघटना मिळाली.

५. भारतीय संविधानाचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी देशाला जगातील सर्वात मोठी आणि महान लोकशाही बहाल केली.

६. प्रजासत्ताक दिन म्हणजे जनतेचे, जनतेसाठी आणि जनतेने चालवलेले शासन होय.

७. हा दिवस आपल्याला संविधानाने दिलेल्या हक्कांची आणि कर्तव्यांची जाणीव करून देतो.

८. आजच्या दिवशी आपण त्या सर्व महान क्रांतिकारकांना आणि सैनिकांना अभिवादन करतो, ज्यांनी देशासाठी बलिदान दिले.

९. आपण सर्वांनी मिळून प्रतिज्ञा करूया की, आपण देशाचे जबाबदार नागरिक बनू आणि भारताला प्रगतीपथावर नेऊ.

१०. शेवटी मी इतकेच म्हणेन की— "विविधतेत एकता हीच आमची शान, भारत आमचा देश आणि संविधान आमचा मान."

जय हिंद, जय महाराष्ट्र!

शिवजन्मापूर्वीचा महाराष्ट्र आधारित प्रश्नमंजुषा

🚩 शिवजन्मापूर्वीचा महाराष्ट्र - क्विज 🚩