TET पेपर 1 सराव प्रश्नमंजुषा (संच 3: 30 प्रश्न)

शिक्षक TET पेपर 1 परीक्षा: 30 महत्त्वपूर्ण प्रश्नांचा सराव संच - भाग 3 (Q. 61 ते 90)

प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर निवडा आणि योग्य स्पष्टीकरण पाहण्यासाठी 'उत्तर तपासा' बटणावर क्लिक करा.

---

बाल विकास आणि अध्यापनशास्त्र (CDP)

61. शिकण्याचा वक्र (Learning Curve) खालीलपैकी काय दर्शवितो?

(A) विद्यार्थ्यांचे सरासरी वय (B) अध्ययन प्रगतीची गती आणि प्रमाण (C) विद्यार्थ्यांची बुद्धिमत्ता पातळी (D) शिक्षकांचे अध्यापन कौशल्य

62. 'सत्कृत परिणाम नियम' (Law of Effect) कोणत्या शिक्षण सिद्धांताशी संबंधित आहे?

(A) प्रयत्न आणि त्रुटीचा सिद्धांत (Trial and Error Theory) (B) शास्त्रीय अनुबंधन (Classical Conditioning) (C) सामाजिक शिक्षण सिद्धांत (Social Learning Theory) (D) अंतर्दृष्टीने शिकणे (Insight Learning)

63. एका विषयात मिळवलेले ज्ञान दुसऱ्या विषयात मदत करत असल्यास, त्याला काय म्हणतात?

(A) नकारात्मक अध्ययन संक्रमण (Negative Transfer of Learning) (B) शून्य अध्ययन संक्रमण (Zero Transfer of Learning) (C) सकारात्मक अध्ययन संक्रमण (Positive Transfer of Learning) (D) पाठांतर (Rote Learning)

64. 'प्रतिभावान बालक' (Gifted Child) ची कोणती वैशिष्ट्ये आहेत?

(A) उच्च IQ (सामान्यतः 130 किंवा त्याहून अधिक) (B) मंद शारीरिक विकास (C) शिकण्यास अत्यंत कमी रस (D) सामाजिकरित्या मागासलेले

65. हॉवर्ड गार्डनरच्या (Howard Gardner) बहुआयामी बुद्धिमत्ता (Multiple Intelligence) सिद्धांतानुसार, नर्तकांमध्ये (Dancer) प्रामुख्याने कोणती बुद्धिमत्ता आढळते?

(A) भाषिक बुद्धिमत्ता (Linguistic Intelligence) (B) शारीरिक-गतिक बुद्धिमत्ता (Bodily-Kinesthetic Intelligence) (C) तार्किक-गणितीय बुद्धिमत्ता (Logical-Mathematical Intelligence) (D) स्थानिक बुद्धिमत्ता (Spatial Intelligence)

66. प्राथमिक स्तरावर 'खेळ' (Play) कशासाठी महत्त्वाचे आहे?

(A) फक्त शारीरिक शक्ती वाढवण्यासाठी (B) शिस्त आणि नियमांचे कठोर पालन करण्यासाठी (C) सामाजिक, भावनिक आणि संज्ञानात्मक विकास साधण्यासाठी (D) शाळा लवकर संपवण्यासाठी

मराठी भाषा

67. 'झाड' या शब्दाचे योग्य सामान्य रूप (Case Ending) कोणते आहे? (उदा. झाडावर)

(A) झाड (B) झाडा (C) झाडे (D) झाडी

68. 'राम आंबा खातो.' या वाक्यातील 'उद्देश' (Subject) ओळखा.

(A) खातो (B) राम (C) आंबा खातो (D) आंबा

69. 'थोडे पाणी शिल्लक राहिले आहे.' या वाक्यातील 'थोडे' हे कोणत्या प्रकारचे विशेषण (Adjective) आहे?

(A) गुणविशेषण (B) संख्याविशेषण (C) सार्वनामिक विशेषण (D) अनिश्चित परिमाणवाचक विशेषण

70. 'कुठे राजा भोज, कुठे **\_\_\_\_**.' ही म्हण पूर्ण करा.

(A) कुठे ताशा (B) कुठे गंगू तेली (C) कुठे इंद्र राजा (D) कुठे वेशी

71. मराठीत 'नियतकालिकाचे' अध्यापन करताना शिक्षकाने कशावर अधिक भर दिला पाहिजे?

(A) शब्दांचे पाठांतर (B) फक्त नियतकालिकातील चित्रे पाहणे (C) विविध माहिती वाचून ती समजून घेण्याच्या कौशल्यावर (D) केवळ व्याकरणाच्या नियमांवर

72. 'झाडावर' या शब्दातील 'वर' हे कोणते अव्यय आहे?

(A) क्रियाविशेषण अव्यय (B) शब्दयोगी अव्यय (C) केवलप्रयोगी अव्यय (D) उभयान्वयी अव्यय

इंग्रजी भाषा (English Language)

73. Choose the correct antonym for the word **'Conceited'**:

(A) Vain (B) Modest (C) Arrogant (D) Proud

74. Complete the conditional sentence: 'If I had studied harder, I **\_\_\_\_** the exam.'

(A) would pass (B) would have passed (C) will pass (D) had passed

75. Fill in the blank: 'He distributed the sweets **\_\_\_\_** the ten children.'

(A) between (B) among (C) with (D) inside

76. Identify the incorrect part: 'Neither the principal **nor** the teachers **was** present in the auditorium.'

(A) Neither the principal (B) nor the teachers (C) was (D) present in the auditorium

77. The aim of **Skimming** is to obtain:

(A) Detailed information (B) Specific facts (C) The general idea or gist of a text (D) The meaning of a single word

78. Which of the following is an example of a **simple sentence**?

(A) Although it rained, we enjoyed the trip. (B) The sun was shining, and the birds were singing. (C) Running quickly, the boy caught the bus. (D) We saw the movie, but we didn't like it.

गणित (Mathematics)

79. जर $1000$ रुपयांवर $10 \%$ दराने $2$ वर्षांसाठी सरळ व्याज (Simple Interest) काढल्यास, ते किती असेल?

(A) $100$ रुपये (B) $200$ रुपये (C) $210$ रुपये (D) $1200$ रुपये

80. जर $2x + 5 = 15$ असेल, तर $x$ चे मूल्य किती असेल?

(A) $5$ (B) $10$ (C) $20$ (D) $2.5$

81. एका वर्तुळाचा (Circle) व्यास $14$ सेमी असल्यास, त्याचे क्षेत्रफळ (Area) किती असेल? ($\pi = \frac{22}{7}$)

(A) $22$ चौ. सेमी (B) $44$ चौ. सेमी (C) $154$ चौ. सेमी (D) $196$ चौ. सेमी

82. $2, 4, 6, 8, \_\_\_\_$ या क्रमातील पुढील संख्या कोणती असेल?

(A) $9$ (B) $10$ (C) $12$ (D) $16$

83. एका वर्गातील $5$ विद्यार्थ्यांचे वजन (किलोमध्ये) $30, 32, 35, 38, 40$ असल्यास, या वजनाचे मध्यक (Median) किती असेल?

(A) $35$ (B) $30$ (C) $38$ (D) $32$

84. दोन समांतर रेषांना (Parallel Lines) एका छेदिकेने (Transversal) छेदल्यास तयार होणाऱ्या संगत कोनांची (Corresponding Angles) जोडी कशी असते?

(A) पूरक (Supplementary) (B) असमान (C) एकरूप (Congruent) (D) काटकोन (Right Angles)

पर्यावरण अभ्यास (EVS)

85. 'बायोडायव्हर्सिटी हॉटस्पॉट' (Biodiversity Hotspot) म्हणून ओळखला जाणारा भारतातील प्रदेश कोणता आहे?

(A) थरचे वाळवंट (B) पश्चिम घाट (Western Ghats) (C) गंगा-यमुना मैदान (D) कच्छचे रण

86. 'जैव विविधता' (Biodiversity) कशाचा संदर्भ देते?

(A) फक्त विशिष्ट प्रकारच्या वनस्पती (B) फक्त एकाच परिसंस्थेतील प्राणी (C) पृथ्वीवरील सजीवांची विविधता (D) फक्त पाण्याची उपलब्धता

87. खालीलपैकी कोणते 'मानव निर्मित' (Man-made) वायुप्रदूषण स्रोत आहे?

(A) ज्वालामुखीचा उद्रेक (B) वणवा (Forest Fires) (C) औद्योगिक धुराडे आणि वाहने (D) हवेतील धूळ (नैसर्गिक)

88. EVS अध्यापनात 'क्षेत्र भेट' (Field Trip) आयोजित करण्याचे मुख्य उद्दिष्ट काय आहे?

(A) शाळेतील काम कमी करणे (B) पुस्तकी ज्ञान प्रत्यक्ष जगाशी जोडणे (C) फक्त विद्यार्थ्यांचे मनोरंजन करणे (D) पालकांना समाविष्ट करणे

89. अन्नसाखळीत (Food Chain) 'उत्पादक' (Producers) म्हणून कोणाला ओळखले जाते?

(A) प्राणी (Animals) (B) जीवाणू (Bacteria) (C) हिरवी झाडे (Green Plants) (D) बुरशी (Fungi)

90. महाराष्ट्राचा 'राज्य प्राणी' (State Animal) कोणता आहे?

(A) वाघ (Tiger) (B) शेकरू (Indian Giant Squirrel) (C) मोर (Peacock) (D) हत्ती (Elephant)

TET पेपर 1 सराव प्रश्नमंजुषा संच 2:( 30 प्रश्न)

शिक्षक TET पेपर 1 परीक्षा: 30 महत्त्वपूर्ण प्रश्नांचा सराव संच - भाग 2 (Q. 31 ते 60)

प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर निवडा आणि योग्य स्पष्टीकरण पाहण्यासाठी 'उत्तर तपासा' बटणावर क्लिक करा.

---

बाल विकास आणि अध्यापनशास्त्र (CDP)

31. कोहलबर्गच्या (Kohlberg's) नैतिक विकास सिद्धांतानुसार, 'शिक्षा टाळण्यासाठी नियमांचे पालन करणे' ही कोणती अवस्था आहे?

(A) पूर्व-पारंपारिक स्तर (Pre-Conventional Level) (B) पारंपारिक स्तर (Conventional Level) (C) उत्तर-पारंपारिक स्तर (Post-Conventional Level) (D) सामाजिक करार (Social Contract)

32. अध्ययनाच्या 'प्रयत्न आणि त्रुटी' (Trial and Error) या सिद्धांताचे जनक कोण आहेत?

(A) आयव्हान पाव्हलॉव्ह (Ivan Pavlov) (B) बी. एफ. स्किनर (B. F. Skinner) (C) ई. एल. थॉर्नडाइक (E. L. Thorndike) (D) मॅक्स वर्थायमर (Max Wertheimer)

33. वर्गात शिक्षकाने विद्यार्थ्यांच्या 'वैयक्तिक भिन्नता' (Individual Differences) कशा हाताळाव्यात?

(A) सर्व विद्यार्थ्यांना एकाच पद्धतीने शिकवून (B) फक्त हुशार विद्यार्थ्यांवर लक्ष केंद्रित करून (C) अध्यापनाच्या पद्धती आणि साधनांमध्ये लवचिकता ठेवून (D) विद्यार्थ्यांच्या भिन्नतेकडे दुर्लक्ष करून

34. खालीलपैकी कोणते 'रचनात्मक मूल्यमापन' (Formative Assessment) चे उदाहरण आहे?

(A) वार्षिक परीक्षा (B) सत्र परीक्षा (Semester Exam) (C) वर्गात प्रश्न विचारणे आणि चर्चा करणे (D) अंतिम गुणपत्रिका

35. 'मार्गदर्शन' (Guidance) आणि 'समुपदेशन' (Counselling) यातला मूलभूत फरक काय आहे?

(A) मार्गदर्शनासाठी जास्त प्रशिक्षण लागते. (B) मार्गदर्शन समस्या-केंद्रित असते, तर समुपदेशन व्यक्ती-केंद्रित असते. (C) समुपदेशन नेहमी शाळेच्या बाहेर केले जाते. (D) दोघेही फक्त भावनिक समस्यांसाठी वापरले जातात.

36. अध्यापन-अध्ययन प्रक्रियेत शिक्षकाची सर्वात महत्त्वाची भूमिका कोणती आहे?

(A) माहिती देणारा (B) शिस्त लादणारा (C) अध्ययनाचे वातावरण निर्माण करणारा (Facilitator) (D) फक्त मूल्यांकन करणारा

मराठी भाषा

37. 'यथाशक्ती' या शब्दाचा समास (Compound word) प्रकार ओळखा.

(A) अव्ययीभाव समास (B) तत्पुरुष समास (C) द्वंद्व समास (D) बहुव्रीही समास

38. 'आईने मुलीला गोष्ट सांगितली.' या वाक्यातील 'मुलीला' या शब्दाची विभक्ती (Vibhakti) ओळखा.

(A) प्रथमा (B) द्वितीया (C) तृतीया (D) चतुर्थी

39. 'मरावे परी कीर्तीरूपे उरावे.' या वाक्यातील उभयान्वयी अव्ययाचा प्रकार ओळखा.

(A) विकल्पबोधक (B) परिणामबोधक (C) न्यूनत्वबोधक (D) स्वरूपबोधक

40. 'सकाळ झाली आणि पक्षी किलबिलाट करू लागले.' हे वाक्य कोणत्या प्रकारचे आहे?

(A) केवल वाक्य (B) संयुक्त वाक्य (C) मिश्र वाक्य (D) विधानार्थी वाक्य

41. 'आसमान हासले, बोलले माझ्याशी.' या वाक्यात कोणता अलंकार (Figure of Speech) आहे?

(A) उपमा (B) चेतनगुणोक्ती (C) उत्प्रेक्षा (D) अतिशयोक्ती

42. मराठी भाषेच्या अध्यापनात 'शब्दांच्या उच्चारणातील स्पष्टता' विकसित करण्यासाठी कोणती पद्धत उपयोगी आहे?

(A) नाट्यीकरण (B) श्रुतलेखन (Dictation) (C) वाचन आणि शुद्ध उच्चारण सराव (D) मौन वाचन (Silent Reading)

इंग्रजी भाषा (English Language)

43. Which sentence is correctly punctuated?

(A) What a terrible tragedy! (B) What a terrible tragedy. (C) What, a terrible tragedy? (D) What a terrible, tragedy.

44. Change the sentence into Reported Speech: **He said, "I am going to Mumbai tomorrow."**

(A) He said that he was going to Mumbai tomorrow. (B) He said that he was going to Mumbai the next day. (C) He told that he is going to Mumbai the next day. (D) He says that he was going to Mumbai the next day.

45. Fill in the blank with the appropriate modal verb: 'You **\_\_\_\_** definitely try this new dish.' (Suggestion/Recommendation)

(A) must (B) should (C) might (D) can

46. Which reading skill involves quickly finding a specific piece of information (e.g., a phone number)?

(A) Skimming (B) Scanning (C) Extensive Reading (D) Intensive Reading

47. The phrase **'look up'** in a dictionary means:

(A) To respect someone (B) To search for information (C) To observe the sky (D) To visit an old friend

48. Spot the error: 'The committee **have** decided to close the project.'

(A) The (B) committee (C) have (D) to close the project

गणित (Mathematics)

49. $2:3$ आणि $4:5$ या गुणोत्तरांमध्ये (Ratio) कोणते गुणोत्तर मोठे आहे?

(A) $2:3$ (B) $4:5$ (C) दोन्ही समान आहेत (D) निर्धारित करणे शक्य नाही

50. एका घनाचे (Cube) पृष्ठफळ (Surface Area) $150$ चौ. सेमी असल्यास, त्याची बाजू (Side) किती असेल?

(A) $3$ सेमी (B) $4$ सेमी (C) $5$ सेमी (D) $6$ सेमी

51. $0.45$ या दशांश अपूर्णांकाचे (Decimal Fraction) अपूर्णांकात (Common Fraction) रूपांतर केल्यास काय मिळेल?

(A) $\frac{9}{20}$ (B) $\frac{45}{10}$ (C) $\frac{4}{5}$ (D) $\frac{45}{1000}$

52. $4$ तास आणि $30$ मिनिटांचे सेकंदांमध्ये रूपांतर किती होईल?

(A) $14400$ सेकंद (B) $16200$ सेकंद (C) $16800$ सेकंद (D) $17400$ सेकंद

53. खालीलपैकी कोणती संख्या मूळ संख्या (Prime Number) नाही?

(A) $17$ (B) $23$ (C) $39$ (D) $29$

54. एका गाडीचा वेग $60$ किमी/तास असल्यास, ती गाडी $30$ मिनिटांत किती अंतर पार करेल?

(A) $15$ किमी (B) $30$ किमी (C) $45$ किमी (D) $60$ किमी

पर्यावरण अभ्यास (EVS)

55. खालीलपैकी कोणता ऊर्जा स्रोत 'अक्षय ऊर्जा स्रोत' (Renewable Energy Source) आहे?

(A) कोळसा (Coal) (B) पेट्रोलियम (C) नैसर्गिक वायू (Natural Gas) (D) सौर ऊर्जा (Solar Energy)

56. 'परिसंस्थेतील (Ecosystem) ऊर्जा प्रवाह' नेहमी कोणत्या दिशेने असतो?

(A) द्वि-दिशीय (Bi-directional) (B) चक्राकार (Cyclic) (C) एक-दिशीय (Uni-directional) (D) शून्य प्रवाह

57. 'प्रकल्प पद्धत' (Project Method) EVS अध्यापनात वापरल्याने काय फायदा होतो?

(A) विद्यार्थ्यांना शिस्त लागते. (B) विद्यार्थ्यांचे केवळ पाठांतर सुधारते. (C) विद्यार्थी प्रत्यक्ष अनुभव घेऊन समस्या सोडवतात. (D) शिक्षकांचे काम कमी होते.

58. खालीलपैकी कोणते 'रबी पीक' (Rabi Crop) आहे?

(A) तांदूळ (Rice) (B) गहू (Wheat) (C) मका (Maize) (D) कापूस (Cotton)

59. पाणी प्रदूषणाचे (Water Pollution) सर्वात मोठे कारण कोणते आहे?

(A) जास्त पाऊस (B) शेतीमधून वाहणारे खत व कीटकनाशके (C) जास्त वाष्पीभवन (D) भूकंपांचे धक्के

60. भारतीय संविधानातील कोणते मूलभूत कर्तव्य पर्यावरणाचे रक्षण आणि संवर्धन (Protection and Improvement of Environment) करण्याशी संबंधित आहे?

(A) सार्वजनिक मालमत्तेचे रक्षण करणे (B) वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करणे (C) नैसर्गिक पर्यावरणाचे रक्षण आणि सुधारणा करणे (D) देशाचे सार्वभौमत्व राखणे